Resimde Kompozisyon - Resim Keyfi

8 ay önce
2450 okuma
KAYALIKLAR BAKİRESİ LEONARDO.D.V

Resimde kompozisyon konusuna iki şekilde bakabiliriz. Birincisi tuvalin ya da resim yapılacak diğer yüzeylerin kullanımı, resimde yer alacak konunun, objelerin yerleşimi, diğeri ise eskilerin deyişiyle " renk ahengi- renk uyumu " dedikleri  renklerle yapılan kompozisyonlar. Renklerin, birbirlerine olan etkisi kurallarına göre yapılan kompozisyon.Buna  Yağlı Boyada Renkler kategorisinde bakarız. Çünkü oldukça geniş konudur.

Resimde kompozisyon işi aslında aslında,  kişiden kişiye değişiklik gösterir. Resim akımlarında da, farklı kullanılmıştır. Rönesans döneminde yapılan kompozisyonlar başkadır, sürrealist sanatçıların kompozisyon anlayışı başkadır.

Klasikçiler için değilde, daha çok Modern resimde geçer " vay efendim, filanca sanatçı kompozisyonu terk etmiş ". Peki kompozisyon onu terk etmiş mi. Elbette etmemiş. O resimlerin  içerisindeki  düzen veya  düzensizlik,  kompozisyonun tanımında , anlatımında vardır zaten.  Yani böyle bir mevzuu kendisi.

Amaç, resimde yer alan bütün unsurların, bir sistem içerisinde, göze hoş gelecek, estetik bir değer yaratacak, uyumlu, dengeli bir şekilde düzenlenmesi. Genel olarak bu şekilde özetleyebiliriz. Resmimize bakan kişilerde hoş duygular yaratmalı. İşte burada resmi yapan kişinin değerleri, estetik anlayışı belirleyicidir. Bence böyle olmalı. Yani kompozisyonunuzu Rönesans dönemindeki gibi geometrik şekiller içerisinde kurmak zorunda değilsiniz. Resimde yaratıcı olmak gerekiyorsa budur.

Adam çiçeklerle dolu bir vazonun yanına ingiliz anahtarı koymuş resmini yapmış. Keyfi değil mi yapar. Belki kompozisyondaki Zıtlık konusuna atıf yaptı, belkide öylesine yaptı. Artık o işi o bilir.

KOMPOZİSYON_1

 Kompozisyondaki kurallara genel olarak bakarsak bir sürü alt başlık görürüz. Nelerdir bunlar. Ritm, denge, ölçü, renk, hareket, çokluk-birlik, egemenlik,şekil zemin ilişkisi. Yaklaşık olarak otuz beş kadar. Şimdi ne yapalım. Bunların tamamını, kısa tarifleriyle burada alt alta sıralamanın bir faydası olur mu bilmem. Bunların tek tek araştırılması gerekir. Zaten bir resme bunların hepsini sığdırmak da mümkün değildir. Genel olarak kabul görmüş ve sık kullanılan konulara bakmak gerekir.

Resmimize bakan kişinin gözleri, resimde var olmayan bir çizgiyi takip ederek resim üzerinde kesintiye uğramadan geziniyorsa işler yolunda demektir. Resimde kompozisyonu belirleyen bu çizgileri, dik-eğik şekilde kullanırız ama kırık çizgilerden, gözü tuval dışına çıkaran çizgilerden kaçınmak gerekir.

Rönesans da ustalar konunun ana temasını, resmin merkezine koymuşlar. Çeşitli geometrik şekiller içinde kullanılsa da, genelde üçgen içine yerleştirilmiş, diğer unsurlarda bunun etrafında yer almış. Buna klasik kompozisyon ya da kapalı kompozisyon denir.

Üçgen kompozisyon mısırlılardan bu yana kullanılsa da resimde özellikle İtalyan Rönesansı'nda çok yaygın bir şekilde kullanılmıştır. Üçgen kompozisyon, içinde kompozisyonun bir çok alt başlığını da barındırır. Alt kısmı geniş, yukarı göğe doğru daralarak küçülen bir yapı, denge ve sağlamlık duygusu yaratır.

Bunun yanına konulacak diğer unsurlarda çokluk vurgusu yapacaktır. Yalnız burada simetriye dikkat etmek gerekiyor. Simetri resmi bozan bir unsur olarak kabul edilir.

Kompozisyonda var olan bütün elemanlar birbirleri ile bağlantılı olmalıdır. Resme yeni başlandığında yapılan genel hata objelerin kopuk, birbirinden bağımsız tek olarak düzenlenmesidir.

Artık yavaş yavaş konuya girelim. Aşağıya bir dikdörtgen çizeceğim. Ama bu sıradan bir dik dörtgen olmayacak. Altın oran kuralına göre çizilmiş bir dikdörtgen olacak. Onu dik ve yatay bölümlere ayıracağız. Çok önemli bir konudur. Altın oran bildiğiniz gibi galaksiden tutun, salyangozdan ay çiçeğine kadar her yerde karşımıza çıkan bir konu ve şekildir.

KOMPOZİSYON 2
KOMPOZİSYON 3 (1)
KOMPOZİSYON 4

( 1 ) A-B-C-D Karesini E-F doğrusu ile ortadan ikiye böldük. ( 2 ) F den D noktasına çekilen köşegeni A-B doğrusunun üzerine indiriyoruz. ( 3 ) Oluşan B -G doğrusunu kareye ilave ediyoruz.İleride değineceğimiz gibi altın oran kurallarına uygun, her daim işimize yarayacak bir dikdörtgen oluştu. Bu dikdörtgeni kendi içinde bölersek kompozisyonda kullanacağımız noktaları buluruz. Bu dikdörtgenin bölünme oranları yani AE-EG-GB ve AK-KM-MC uzunlukları kimi yerlerde farklı gösterilse de genel olarak budur.

KOMPOZİSYON 5

Resme bakan kişilerin gözlerini resim üzerinde gezdirdikleri düşünülen noktaları sırası ile numaralandırdık. Dikdörtgenin bu şekilde bölünmüş halininin, fotoğraf makinalarında kullanıldığını da biliyoruz.

Kompozisyonunuzun santimi santimine buna uyması gerekiyor diye bir kural yok. Genel hatları ile budur. Manzara resminize koyacağınız büyük bir ağacın, tuvalin tam ortasında olması göze hoş görünmeyecektir. E-F ya da G-H doğrularında olması daha estetik bir duygu yaratır.

Güzelliği ve estetiği temsil ettiği düşünülen bu altın oran konusu Mısırlılardan bu yana biliniyor ama sisteme oturtan İtalyan matematikçi Fibonacci dir. Sağolsun öyle bir sayı bulmuş ki eşi benzeri yok.

Fibonacci dizisini şöyle özetleyebiliriz. Bir sıra sayı sırası var ve her sayı, kendinden önceki iki sayının toplamı. Şöyleki 0-1-1-2-3-5-8-13-21-34-55-89-144-233-377-610-987-1597-2584.......devam eder. Konunun önemi şu. Her sayı kendinden öncekine bölündüğünde ortaya çıkan sayının sabit olması.Bu sayı 1,618 dir. Seksen dokuz dan daha küçük dizide minik faklılık olsa da daha sonra sabit kalır. Hesap makinalarını bırakalım. Konu o değil.

KOMPOZİSYON 6

Altın oran sayısının bir diğer garip özelliğide şudur. Bir sayının tersi, ya da bir sayının biri bölen haline bir bakalım. Örnek 1/46 = 0.0217 ya da 1/15=0,066 dır. Peki bizim sayımızda neler oluyor. 1/1,618 = 0,618 dir yani bir eksiği. Enterasan bir şey gerçekten. Karesi ise bir fazlasına eşittir yani 2,618 dir. Bu özellikde başka bir sayı yoktur.

KOMPOZİSYON_7

Şimdi belirli ölçülerde bölünmüş bir dikdörtgenimiz ve yandaki salyangoza benzer eğrimiz var. Dikdörtgeninin bölünme ölçülerini kimi yerlerde farklı olarak görebilirsiniz bu kafa karıştıracak bir şey değildir.Yandaki şekildeyse aynı yöntemle dikdörtgen bölünmeye devam edilip karelerin köşeleri eğri ile birleştirildi. Yukarıdaki şekli ben pain de çizdim. Yandaki  şekli ise doğa yaptı.

Dediğim gibi kompozisyon konusuna bakarken renk den bahsetmedik. Renkle yapılan uyumları Yağlı Boyada Renkler kısmında bakıyoruz.

Altın oran kompozisyonun temelidir bence. Yüz yıllardır insanlar beğenmiş. Altın oran kurallarına uygun bir komposizyona kimsenin lafı olamaz. İsterseniz modern resimde olduğu gibi açık kompozisyon yaparsınız. Konu tablo içinde yayılmıştır, bu kompozisyonda doğrudur. Fakat hangisi olursa olsun tabloya bakanın gözü tablo dışına kaçmamalı. Tablo içinde dolaşmalı. Bir natürmot da çatalın yarısı tablonun dışında ise bakanın gözleri hemen resmin dışına çıkar.

Geriye ne kaldı. Bir doğrunun altın oran kurallarına göre bölünmesi.

Şekil aşağıda. AC Doğrusunu 233 cm olarak kabul edersek 233/1.618=144. Yani BC parçasını 144 cm oluyor. 233cm-144cm=89 cm. AB doğrusu da 89 cm olur. Yani 89 ve 144. Seriye uygun. Karışık bir şey yok. 

KOMPOZİSYON_8

Hep yazıyorum. Resim öğrenmekle bitecek bir şey değil. İnsan ömrüne sığmaz. Renoir gibi usta seksen yaşında " yazık resim yapmayıda öğrenmeye başlamıştım " diyorsa burada biraz durmak gerekir. Hatta konaklamak lazım. Bu nedenle bu konuda devam edecek. Güncelleyeceğiz. Altın oran. Ayhan Sicimoğlu'nun tabiriyle Hastasıyız efendim.

Etiketler:, , , , , , ,

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir